Karl Marx'ın Grundrisse Der Kritik der Politischen Ökonomie (1857-1858) başlıklı yapıtını Almancasından (Dietz Verlag, Berlin 1953/75) Arif Gelen dilimize çevirdi ve kitap Fransızcasıyla (Manuscrits de 1857-1858 "Grundrisse", Deuxieme partie, Ouvrage publié sous la responsabilité de Jean-Pierre Lefebvre, Editions Sociales, Paris 1980) ve İngilizcesiyle (Grundrisse Foundations of the Critique of Political Economy (Rough Draft), translated with a foreword by Martin Nicolaus, Penguin Books in association with New Left Review, London 1973/93) karşılaştırıldıktan sonra Sol Yayınları tarafından Grundrisse – Ekonomi Politiğin Eleştirisinin Temelleri [İkinci Kitap] adıyla Nisan 2003'te Ankara'da Şahin Matbaası'nda bastırıldı.SERMAYE BÖLÜMÜ[DEVAM]                       9            İkinci Kesim: Sermayenin Dolaşım Süreci [Devam]             9                      Emeğin emekle değişimi işçinin mülksüzlüğüne dayanır.            10                     Sermayenin dolaşımı ve paranın dolaşımı. - Her sermayenin çerçevesi içinde değerin koşulu (alet vb.). - Dolaşımın uğrakları: üretim süreci ve dolaşım süreci. ...            17                     Dolaşım giderleri. - İletişim ve taşıma araçları. (İş kollarının bölünmesi.) (Birçok işçinin birleşmesi. Bu birleşmenin üretken gücü.) (Yığınsal işbirliği.) - üretimin genel koşullarının özel koşullardan farkı.            26                     Pazara taşıma (dolaşımın alansal koşulu) üretim sürecine girer. Dolaşımın zaman öğesi, kredi. - Sermaye, döner sermayedir. - Para dolaşımı salt görüntüdür. - Sismondi. Cherbuliez. (Sermaye. Sermayenin çeşitli bileşenleri.)            30                     Dolaşımın değer belirlenimi üzerindeki etkisi. - Dolaşım zamanı = değerlenmeme zamanı. - Kapitalist üretim tarzının daha önceki tüm tarzlardan farkı (evrensellik vb.).            35                     Dolaşım ve değer-yaratımı. (Dolaşım koşulları içinde farklı sermayeler arasında eşitlenme.) Sermaye bir değer-yaratım kaynağı değildir. - Dolaşım giderleri. - üretimin sürekliliği dolaşım zamanının ortadan kaldırılmasını gerektirir.            40                                 [Artı-Değer ve Kâr Teorileri]            40                     Ramsay. Dolaşım zamanı. Dolayısıyla sermayenin kârın kaynağı olduğu sonucuna varır. - Ramsay. Artı-değer ve kâr ve değer yasası konusunda karışıklık. (Ricardo'nun yasasına göre artı-değer yok.)            52                     Artı-değer ve kâr. Örnek (Malthus). - Kâr ve artı-değer. Malthus. - Emek ile emek-gücü arasındaki fark.            68                     Uyuyan sermaye. Sermayenin öngelen artışı olmaksızın üretimin artışı. Bailey.            70                     Wade'in sermaye açıklaması. Sermayenin salt aracısı olarak emek. Sermaye, kolektif güç.            76                     Rossi. Sermaye nedir? Hammadde sermaye midir? Bunun için ücret gerekli midir? (Approvisionnement, sermaye mi?)            80                     Malthus. Değer ve ücret teorisi. (Sermaye oranla, emek yalnızca kısımla ilgilidir. Artı-değer ve kâr üzerine olan notlarıma bakınız.) Ricardo'nun teorisi. (Carey Ricardo'ya karşı.) Malthus: ücretin oranla ilgisi yok. Malthus'un değer teorisi.            84                     Kapitalist üretimin amacı değerdir (para), meta, kullanım-değeri vb. değildir. Chalmers. - Ekonomik çevrim. - Dolaşım süreci. Chalmers.            86                     Geri-dönüşte farklılık. üretim sürecinin kesintiye uğraması (ya da daha doğrusu bunun emek süreciyle örtüşmemesi). üretim sürecinin toplam süresi. (Tarım, Hodgskin). üretimin eşit-olmayan dönemleri.            88                     Serbest işçi kavramında yoksulluk vardır. Nüfus ve fazla-nüfus vb.            92                     Gerekli-Emek. Artı-Emek. Artı-Nüfus. Artı-Sermaye.            94                     A. Smith. Özveri olarak emek. (Senior'un kapitalistin özverisi teorisi.) (Proudhon'un artısı) - A. Smith. Kârın kökeni. İlksel birikim. - Wakefield. - Köle emeği ve özgür emek. - Atkinson. - Kâr. - Kârın kökeni. MacCulloch.            99                     Artı-emek. Kâr. ücret. İktisatçılar. Ramsay. Wado.            99                     Durağan sermaye. Sermayenin geliri. Sabit sermaye. John St. Mill.            101                   Sermayenin dönüşümü. Dolaşım süreci. üretim süreci. Dönüşüm. Yön değiştirme. Sermaye dolaşım halindedir. Sabit sermaye de. Dolaşım gideri. Dolaşım zamanı ve emek-zamanı. (Kapitalistin serbest zamanı.) (Taşıma giderleri.)            117                   Dolaşım. Storch. - Sermayenin başkalaşması ve metanın başkalaşması. - Sermayenin biçim ve madde değişimi. Sermayenin değişik biçimleri.            121                   Sabit sermaye ve döner sermaye. - (Fazlalık. Proudhon. Bastiat.) - Mill Anderson. Say. Quincey. Ramsay. - Faizin faizinde güçlük. ...            129                   Değişmeyen ve değişen sermaye            129                   Rekabet            132                   Artı-Değer. üretim zamanı. Dolaşım zamanı. Devir zamanı.            135                   Rekabet.            136                   Artı-değer. üretim zamanı. Dolaşım zamanı. Devir zamanı. Sermayenin üretim zamanındaki bölümü. - Dolaşım zamanı. - Artı-değer ve üretim evresi. Sermayenin yeniden-üretim sayısı = devir sayısı. - Toplam artı-değer vb.            144                   Sermayenin dolaşımda biçim değişimi ve madde değişimi. M[eta] - P[ara] - M - P - M - P.            145                   üretim zamanı ile emek-zamanı arasındaki fark. - Storch. Para. Ticaret katmanı. Kredi. Dolaşım.            150                   Küçük dolaşım. Sermaye ile emek-gücü arasındaki değişim süreci. Emek-gücünün yeniden-üretiminde sermaye.            154                   Dolaşımın üç tür belirlenmesi ya da tarzı. - Sabit sermaye ve döner sermaye. - Döner ve sabit sermaye olarak ayrılan sermayenin devir süresi.            165                   Emek-zamanı. - Sabit sermaye. Emek araçları. Makine. Sabit sermaye. Emek-güçlerinin sermaye güçlerine aktarılması, hem sabit, hem de döner sermayede. - Sabit sermaye (makine) ne ölçüde değer yaratır. - Laudardale. - Makine yığınlarca işçi gerektirir.            172                   Sermayenin iki özel türü olarak sabit sermaye ve döner sermaye. - Sabit sermaye ve üretim sürecinin sürekliliği. - Makine ve canlı emek. (Buluş uğraşısı.)            174                   Burjuva üretimin temeli (değer ölçüsü) ile onun kendi gelişmesi arasındaki çelişki. Makineler vb.            176                   Sabit sermayenin gelişmesinin önemi (genel olarak sermayenin gelişmesi için). Sabit sermaye ve döner sermaye yaratımının oranı.            180       Gerçek tasarruf -ekonomi- = emek-zamanında tasarruf = üretken gücün gelişmesi. Kullanılabilir (serbest) zaman ve emek-zamanı karşıtlığının kalkması. - Toplumsal üretim sürecinin doğru kavranması.            181                   Owen'in sanayi (kapitalist) üretimini tarihsel kavrayış biçimi.            183                   Yeni aracıların sermayesi ve değeri. - Sabit sermayenin kapsamı kapitalist üretimin yükseklik derecesini gösterir. - Hammaddenin, ürünün, üretim aletinin, tüketimin belirlenmesi.            186                   Sabit sermaye ile döner sermayeden oluşan sermayenin devir zamanı. Sabit sermayenin yeniden-üretim zamanı.            194                   Sabit sermaye ve döner sermaye. Economist. Smith. Döner sermayenin karşıt değerinin yıl içinde üretilmesi gerekir. Sabit sermaye için böyle değil. Bu, daha sonraki yılların üretiminin hizmetindedir.            199                   Sabit sermayenin ve döner sermayenin geliri.            202                   Özgür emek = gizli yoksulluk. Eden.            204                   Sabit sermayenin ürününe oranla değeri ne kadar az olursa, amaca o kadar uygundur. - Hareketli, hareketsiz, sabit ve döner.             210            üçüncü Kesim: Meyve Veren Olarak Sermaye. Artı-Değerin Kâra Dönüşümü             210                   Kârın oranı. - Kâr oranlarının düşmesi. - Kâr oranı. - Kârın toplamı. - Atkinson. A. Smith. Ramsay. Ricardo. - Kâr olarak artı-değer her zaman daha az oranda olur. - Wakefield. Carey. Bastiat.            221                   Sermaye ve gelir (kâr). üretim ve dağıtım. Sismondi. - Sermaye açısından üretim maliyeti. Sermaye açısından kâr. - Kârların eşitsizliği. Dengeleme ve toplumsal kâr oranı. - Artı-değerin kâra dönüşmesi. - Yasalar.            227                   Artı-değer = Artı-emeğin gerekli-emeğe oranı.            227                   Sabit sermayenin değeri ve üretken gücü. Basit sermayenin dayanıklılığı ve üretken gücü. - Toplumsal güçler, emeğin bölümü vb. sermayeye maliyet getirmez. - Makinelerin bundan farkı            230                   Makine ve artı-emek. Genel olarak artı-değer öğretisinin özetlenmesi.            233                   Temel üretim koşullarının ilişkisi. Sermayenin öğelerinin oranında değişme.             240            [Para ve Sermaye Bölümlerine Ekler]             240                   Para ve sabit sermaye, belli bir servet tutarı demektir. (Economist.) Sabit sermaye ve dolaşan sermaye ilişkisi. Pamuk iplikçiliği (Economist.)            241                   Kölelik ve ücretli emek (Steuart). - Devir yoluyla kâr. Steuart.            245                   Elisabeth'ten bu yana İngiltere'de yün sanayii (Tuckett). İpekçilik (aynı yerde). Gene o dönemde demir. Pamuk.            247                   ücretli emeğin oluşması. Başıboşluk. Tuckett.            248                   Birikim ve kâr oranı üzerine Blake'in söyledikleri. - Uyuyan sermaye.            250                   16. yüzyılın başında aile tarımı. Tuckett.            251                   Kâr, Faiz. Makinenin emek fonuna etkisi, Westminster Review.            251                   (Değerlerin ölçüsü ve fiyatların ölçütü olarak para. Paranın ölçü birimi teorilerinin eleştirisi.)            266                   (Dolaşım aracı ve paraya ilişkin teorilerin eleştirisi. - Dolaşım aracının paraya dönüşmesi. - Hazinenin oluşumu. - Ödeme araçları. - Metaların fiyatları ve dolaşımdaki paranın niceliği. - Paranın değeri.)            277                   Metanın değerini belirleyen emek değil, sermayedir. Torrens.            277                   En düşük ücret.            278                   1826'da pamuk makineleri ve işçiler. Hodgskin.            279                   Makine hammaddeyi nasıl sağlar? Keten sanayii. Halat ipliği. Economist.            279                   Makine ve artı-emek.            282                   Sermaye ve kâr. Değer ürün olur. - Kapitalist üretimde çalışma koşullarına karşı işçinin tutumu. Sermayenin bütün bölümleri kâr getirir. - Pamuk fabrikasında sabit ve döner sermaye ilişkisi. Senior'da artı-emek ve kâr. Makinenin emeği uzatma eğilimi.            286                   İngiltere'de pamuk fabrikaları. Emekçiler. Makine ve artı-emek için örnek. - Symons'tan örnek. Glasgow. Buharlı dokuma fabrikası vb. (Kâr oranları için örnekler) - Makinelerin gerekli-emeği azaltışının çeşitli türleri. Gastell - Emek, sermayenin doğrudan pazarıdır.            290                   Sermayenin gelişmesiyle birlikte emeğin çalışma koşullarının yabancılaşması. (Çevriltme.) Çevriltme kapitalist üretim tarzının temelidir, yalnızca onun bölüşümünün değil.             293            [Çeşitli Notlar]             293                   Merivale. Kolonilerde işçinin doğal bağımlılığının yerini yapay sınırlamalar alabilir.            294                   Makinenin vb. malzeme tasarrufu. Ekmek. Dureau de la Malle.            300                   üretken tüketim. Newman. Sermayenin biçim değişimleri. Ekonomik çevrim. Newman.            302                   Dr. Price. Sermayenin içkin gücü.            304                   Proudhon. Sermaye ve basit değişim. Fazlalık. - Emekçilerin mülkiyetsizliğinin zorunluluğu. Townsend. Galiani. Süreçte sınırsızlık. Galiani.            308                   Avanslar. Storch. - Tutumluluk teorisi. Storch. MacCulloch. Fazlalık. Kâr. Sermayenin dönemsel yıkımı. Fullarton. - Arnd - İlkel faiz            310                   Para - Satınalmanın genel gücü. (Chalmers.)            311                   Faiz ve kâr - Carey. İngiltere'de rehin.            315                   Ustanın yerini tüccar nasıl alır?            316                   Tüccar serveti.            321                   Eşdeğerlerle ticaret olanaksızdır. Opdyke.            321                   Anapara ve faiz            323                   Paranın çözüştürücü etkisi. Mülkiyetin parçalanması için araç olarak para.            330                   İki ulus kâr yasasına göre değişim yapabiliyorsa, her ikisi de kazanır, ama birisi her zaman daha kazançlı çıkar.                                                   338            Değer             340            Bastiat ve Carey            346                   ücretler üzerine              351            7 Defterin Dizini            358            Defterlerimle İlgili Referans [Marx'ın Yaptığı İçindekiler Özeti]            371            Adlar Dizini            378            Kaynaklar Dizini            385            Marx'ın Çalışmalarında Kullandığı Çoğu Latince Öteki Dillerdeki Sözcük ve Deyimler            387            Marx'ın Elyazması Defter ve Sayfa Numaralarına Karşılık Gelen Sayfalar